Fesih ne demek? Fesih sözü ne manaya geliyor? İşte, sözlükteki manası

Sözlükte “aklen yahut bedenen zayıf olmak, bilmemek; bozmak, iki şeyi birbirinden ayırıp dağıtmak” üzere manalara gelen fesih (fesh), bir akdin yahut tüzel bağın iradî olarak ortadan kaldırılmasını söz eder.

Fesih sözü yahut türevleri Kur’an’da geçmez. Hadislerde, hac niyetiyle ihrama girmişken bundan vazgeçilip umreye niyet edilmesi manasında haccın umreyle feshedilmesinden kelam edilirken fesih kelamlık mânasında kullanılmıştır. Feshin terim manasını kazanması ileriki periyotlarda İslâm hukuk doktrininin oluşmasıyla başlamıştır.

Klasik devir İslâm hukukçuları feshi “akid bağının çözülmesi” olarak tanımlamakla birlikte fıkıh literatüründe fesih, bir akdin yahut türel sürecin, borç alakasını natürel olarak sona erdiren îfâ, ibrâ, takas, yenileme, vakit aşımı üzere sebepler dışında her ne formda olursa olsun iki yahut tek taraflı iradeyle veya yargı kararıyla ortadan kaldırılmasını, sona erdirilmesini yahut geri alınmasını kapsayacak biçimde geniş ama fazla sistemli olmayan bir çerçeveye sahiptir. Bu sebeple feshin yanı sıra günümüz hukuk biliminde rücû, iptal, geri alma, cayma tabir edilen ve birbiriyle yakın alaka içinde bulunan başka kavramların da İslâm hukukunda genelde fesih kavramı ile karşılandığı söylenebilir. Bu bağlamda fesih, türel varlık kazanmış bir akid yahut tüzel sürecin taraflarca veyahut yargıç tarafından geriye dönüşlü yahut dönüşsüz olarak bozulmasını, infisâh ise bu türlü bir bozma iradesi veyahut beyanı gerekmeksizin bizatihi sona ermesini tabir eder.

ANLAMI DEĞİŞEBİLİR

Hukuk, ticaret ve günlük lisanda sıkça kullanılır fakat manası bağlama nazaran biraz değişebilir:

Hukuki manada fesih: Bir kontratın ya da türel ilginin taraflardan biri ya da her ikisi tarafından sona erdirilmesidir. Örneğin, bir kira mukavelesinin feshi, iş mukavelesinin feshi üzere.

İş hukuku açısından fesih: Patronun ya da çalışanın iş akdini sona erdirmesi manasına gelir. İşten çıkarılma ya da istifa da birer fesih tipidir.

Genel kullanımda fesih: Rastgele bir muahedenin ya da ilginin iptali manasına gelir. Örneğin, “derneğin üyeliği feshedildi” denir.